De nieuwe editie van Tijdschrift Zeeland is uit!

10 juni 2025

Natuurlijk doemt de vraag op. Adriaen Valerius, onze Adriaen in Veere, moeten we hem herdenken, moeten we stilstaan bij zijn overlijden in 1625, precies vier eeuwen geleden? Heeft zo’n oude dichter, zo’n oude toonkunstenaar, ons vandaag de dag nog wel iets te zeggen? In tijden dat jongeren met koptelefoons lopen waaruit Hyperpop klinkt, voorbij scheuren in Golfjes waaruit de dreigende Phonkbeats van Kordhell dreunen. Kom dan maar eens aan met ‘Wilt heden nu treden’, het bekendste lied uit Valerius’ bundel ‘Nederlandtsche Gedenck-Clanck’.
En toch. Valerius kan gezien worden als dichter die tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) een nationaal en religieus bewustzijn woorden gaf. Taal als wapen, zou je kunnen zeggen. Hoor je nu Hyperpop of Drill, vaak met Engelse invloeden, dan klinkt er rauwe straattaal waarin volop persoonlijke en maatschappelijke strijd wordt verwoord. Ook daar is taal een wapen. Strijd tegen al dan niet terecht gevoelde onderdrukking, wat dat betreft zitten Valerius en Kordhell op dezelfde lijn. Ook al was de één populair en gekend in 1625, de ander in 2025. Waarmee maar gezegd is: in dit zomernummer van Tijdschrift Zeeland laten we Adriaen Valerius schitteren. Zonder de beats van vandaag. Maar met alle welsprekendheid en klanken die duidelijk maken dat hij na vier eeuwen nog steeds klinkt als een klok.

Rien Sanderse presenteert een bijzondere aankoop van het Genootschap: vier Middelburgse gildepenningen, die een zeer belangrijke aanvulling op de collectie vormen.

Na deze eerste duik in de schatten van het Genootschap landen we op het Zeeuwse platteland tussen de landarbeiders. In de ZB Bibliotheek van Zeeland komen ze tot leven met hun bewaarde stemmen in de audiocollectie.

Het University College Roosevelt (UCR) in Middelburg heeft turbulente maanden achter de rug. Massaontslag, studentenprotest, bezuinigingen. Gerda Andringa, de nieuwe dean van UCR: ‘We zetten ons in om niet alleen een academische topinstelling te blijven, maar ook een inspirerende plek waar studenten, docenten en medewerkers samenwerken aan een betekenisvolle toekomst.’

‘Grauzame moorden’ op de hoeve Soetendaele tussen Grijpskerke en Serooskerke, 19 september 1761. Historicus Ruud Paesie en jurist Maarten Steenbeek vertellen hoe de moordenaar werd gepakt. en berecht: ‘Vervolgens werd zijn hoofd gemorseld door vier slagen met dezelfde bijl.’

Rinus Spruit is na zijn late debuut ‘De rietdekker’ in 2009 een gekende naam geworden in het Zeeuwse Land der Letteren. Speciaal voor Tijdschrift Zeeland selecteerde hij een fragment uit zijn pas verschenen roman ‘Valavond van een nestblijver’.

Beeldend kunstenaar Maartje Korstanje nodigde collega-kunstenaars uit om samen te exposeren. Projectdirecteur Cathy Jacob van ArtBase Terneuzen wil het stadhuis van Terneuzen met beeldende kunst toegankelijker maken. Ze vinden elkaar in de expositie Coexistence.

Leraar Nederlands Frank van Doeselaar maakt zich zorgen over de verschraling van het onderwijsaanbod. Want, zegt hij: ‘Het onderwijs is zowel schild als wapen en dient als zuurstof voor een democratische wereld.’

Westkapelle is een ‘plaats van herinnering’ binnen het Project 1323 van het KZGW. In de vuurtoren van Westkapelle is te zien hoe fotograaf Ruden Riemens in de historie verankerde tradities als kermis en ringrijden in beeld brengt.

In de jaren na de uitbarsting van de vulkaan Tambora in de Indische archipel in 1815 volgde een zowat wereldwijde catastrofe. Voor Zeeland zijn de gevolgen van de zwaarste vulkaanuitbarsting in de recente geschiedenis nog amper onderzocht. Historicus Jan Zwemer onderneemt een poging. Huib de jonge bespreekt in het daarop volgende artikel een bijzonder stuk uit de collectie van het KZGW: een potje met As van de vulkaan Kelut op Java.

Met Poëzie aan de Vloedlijn (Anton Korteweg) en de boekrecensies wensen we u een zomer vol leesplezier.

Boekbesprekingen

Afbeeldingen:
– Stadsbeiaardier David van der Vlies in de klokkentoren van het Stadhuis van Veere. Foto: Peter van den Hooven.
– Penning Timmerliedengilde van Middelburg (Collectie KZGW)
– Litho van een terechtstelling in het Archief Gent (collectie Edouard de Keyser, inv. IC_EK_19_16). De prent van Franciscus Kierdorff toont de laatste openbare terechtstelling op de Vrijdagmarkt in Gent op 25 januari 1822.
– Twee details tentoonstelling Coexistence, Maartje Korstanje.
– As van de vulkaan Kelut. Zeeuws Museum, collectie KZGW. Inv.nr. G3701. Fotograaf: Ivo Wennekes.