Uitbreiding Lexicon Zeeuwse portretschilders

12 november 2025

Enkele jaren geleden startte kunsthistoricus Frank van der Ploeg met de opzet van een lexicon van Zeeuwse en in Zeeland werkzame portrettisten. De basis voor dit lexicon werd gelegd tijdens het onderzoek ten behoeve van de publicatie bij de tentoonstelling Portretten door Zeeuwse meesters uit de Gouden Eeuw, die plaatsvond in het Stadhuismuseum Zierikzee. Sindsdien heeft het lexicon zich ontwikkeld tot een dynamisch onderzoeksinstrument, dat voortdurend wordt aangevuld en herzien op basis van nieuwe inzichten en bronnenmateriaal.

Recente ontwikkelingen hebben geleid tot diverse inhoudelijke aanpassingen. Zo resulteerde de beschikbaarheid van beter beeldmateriaal van een portret uit 1629 in herzieningen van de lemma’s over Salomon Mesdach en de zogenoemde Meester van de De Looper-portretten. Ook de eerder weinig concrete toeschrijving aan Abraham Rombouts is opnieuw beoordeeld en aangepast. Daarnaast is Louis Finson aan het lexicon toegevoegd, naar aanleiding van een recente publicatie over de Friese schilder Wybrand de Geest.

Van bijzonder belang voor de uitbreiding is de tentoonstelling over Zeeuwse portretten uit de achttiende eeuw, die van 2 juli tot en met 9 november 2025 te zien was in het Stadhuismuseum Zierikzee. In deze tentoonstelling werden meerdere schilders uit deze periode getoond, van wie een aantal gedurende kortere of langere tijd in Zeeland werkzaam was.

Deze schilders zijn nu opgenomen in dit lexicon. Vijf van hen hebben zich ingeschreven in het St. Lucasgilde in Middelburg: Philip(s) van Dijck, Dirck Vlietland, Jan Huys, Thomas Gaal en Abraham Meertens. Na de expertmeeting van 30 oktober 2025 bleek dat Adolf Geswint (ook lid van het gilde) moest worden toegevoegd. Jean Henry Appelius lijkt niet voor te komen in de boeken van het gilde, maar hij is lang en zeer actief geweest in deze stad. Mede om die reden is hij nu opgenomen in het lexicon. Bij de van origine Dordtse Dordtenaren Aert Schouman en oom Cornelis is het wat gecompliceerder. Cornelis is opgenomen in het Middelburgse St. Lucasgilde, woont een belangrijk deel van zijn leven in de stad en overlijdt er. Er is geen zeker werk bekend, laat staan portretten. Broer Aert woont in Dordrecht en Den Haag, schrijft zich niet in in Middelburg, maar werkt er wel. Hij schildert decoraties en portretten, waaronder groepsportretten van regenten. Aert heeft een lemma gekregen, waarin Cornelis figureert.

Toegevoegd zijn: Jan Baptist van Aerde, Jean Henry Appelius, Pieter Bobbaert, Johan Pieter Bourjé, Philip van Dijk, Pieter Gaal, Thomas Gaal, Adolf Geswint, Johann Julius Heinsius, Johan Huijs, Guliaem van der Marck, Abraham Meertens, Jan Palthe, Jacob Perkois, (Carl) Ernst Uswald, Dirk Vlietland. Hiermee zal het overzicht van 18de-eeuwers vermoedelijk allesbehalve compleet zijn.

Afbeelding: Aert Schouman, Johanna Catharina Geene (1759-1840) (1785-’90), olieverf op doek, 74 x 60 cm. Collectie & foto: KZGW, Middelburg, inv. nr. G99-070.