SCHENKING: ARCHIVALIA CONSUL VAN UIJE PIETERSE

11 september 2025

Onlangs was er een aanvulling op het kleine familiearchief Van Uije Pieterse. De archivalia komen uit de nalatenschap van Marius van Uije Pieterse (1902-1987), de jongste zoon van Nederlandse consul-generaal in Turkije Th.J.J. van Uije Pieterse. De schenker is mr. J.P. van Breugel uit Gees (Drenthe), een huisvriend van de familie.

De documenten sluiten mooi aan bij de reeds aanwezige volkenkundige voorwerpen en archivalia van de in Vlissingen geboren Nederlandse consul-generaal in Turkije dr. Theunis Jacobus Johannes van Uije Pieterse (1855-1922). Hij woonde vanaf 1888 in Turkije, aanvankelijk in Constantinopel en vanaf 1906, toen hij tot consul-generaal was benoemd, in Smyrna. Sinds 1904 was hij lid van het Zeeuws Genootschap, waaraan hij verschillende malen voorwerpen uit Turkije schonk, zoals een wierrookbrander, een olielampje en reukwaren, alsook Turkse en Romeinse munten en archeologica. In 2010 kon de collectie worden uitgebreid met een schenking van Turkse voorwerpen en het archief van de familie via zijn kleindochter Christina van Uije Pieterse, de dochter van Marius (zie tijdschrift Zeeland 26.2). Op een of andere manier zijn deze papieren losgeraakt van het archief bij de kleindochter, maar kunnen nu daar worden bijgevoegd.

De statuur en verdiensten van Van Uije Pieterse staan buiten kijf. Hij was consul-generaal in een brandhaard van de wereld en had bemoeienis in het Turks-Armeens conflict, het Turks-Grieks conflict en de opvang van vluchtelingen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Daarvoor is hij vanuit meerdere landen bedankt. In het proefschrift van de Zeeuwse-Vlaamse leraar
geschiedenis Dirk Roodzant wordt de rol van de consul ook vermeld: De Armeense gruwelen. Nederland en de vervolgingen van de Armeniërs in het Ottomaanse Rijk 1889-1923 (Amsterdam 2021).

De ambtelijke papieren van de consul bevinden zich in het archief van het Nederlandse gezantschap en consulaat-generaal in Turkije, dat in het Nationaal Archief in Den Haag wordt bewaard. Een apart particulier archief, behalve het kleine familiearchief dat via zijn kleindochter bij het Zeeuws Genootschap kwam, is er niet. De schenking van Van Breugel betreft enige oude familiefoto’s en interessante (diplomatieke) archivalia in het Nederlands, Frans, Engels en Ottomaans Turks (in Latijns en Arabisch schift) van, aan en over de consul, onder andere betreffende zijn carrière en verdiensten. Alles dateert uit de periode tot 1921 toen de consul uit Turkije terugkeerde naar Nederland.

Bij de stukken is ook een gesigneerd exemplaar van het boek Handleiding tot de beoefening van het notarisambt (derde druk, 1879) van Th. van Uije Pieterse, notaris te Vlissingen en de vader van de consul. Het gold lang als een standaardwerk en is verscheidene malen herdrukt. Zijn zoon had het boek in Turkije, voorin heeft hij zijn naam geschreven met de vermelding van zijn standplaats Constantinopel. De archivalia en het boek worden zo voor de toekomst goed en in context bewaard. Ze zullen aan het bruikleen berustend in het Zeeuws Archief worden toegevoegd.

Afbeeldingen: Theunis J.J. van Uije Pieterse met zijn vrouw Cornelia Mulié en hun drie zoons Toni, Edmond
en Marius in Constantinopel, 1905;
Dankbrief van de Britse ambassade voor zijn diensten ter bescherming van Britse onderdanen
bij zijn vertrek uit Turkije, 1921;
Deel van de accreditatiebrief bij zijn benoeming tot consul-generaal in 1906 in Ottomaans
Turks (rechts in Arabisch schrift en links de transcriptie naar het Latijnse alfabet).
klik op de afbeeldingen om te vergroten