Tijdschrift Zeeland landelijk nieuws

9 december 2025

Het onderzoek dat in Tijdschrift Zeeland deze maand is gepubliceerd over de zichtbaarheid van Zeeland in Den Haag, is inmiddels landelijk nieuws. Diverse media besteedden hier al aandacht aan. De tekst zoals die in het AD en onder andere de PZC werd gepubliceerd:

Zeeland is belangrijk voor Nederland. Het heeft een haven die internationaal meetelt en grote chemische bedrijven die voor duizenden banen zorgen. De provincie heeft daarnaast een sleutelrol in de energievoorziening met een kerncentrale en windenergie vanaf zee. Toch blijft Zeeland in politiek Den Haag opvallend onzichtbaar. Dr. Evert Meijers (Universiteit Utrecht en Delta Climate Center) windt er geen doekjes om in zijn nieuwe onderzoek gepubliceerd in Tijdschrift Zeeland. Hij analyseerde duizenden Kamervragen tussen 2017 en 2021. Slechts 37 procent van de Kamerleden stelde in die periode überhaupt één vraag over Zeeland. „Onbekend maakt onbemind en dat geldt letterlijk voor Zeeland”, zegt Meijers. „In beleid, politiek én wetenschap is er weinig aandacht voor de provincie. Rijksambtenaren hebben weinig gebiedsinhoudelijke kennis, in de Kamer zitten nauwelijks Zeeuwen en zonder universiteit komt Zeeland minder voor in wetenschappelijk onderzoek. Dan raak je vanzelf uit beeld.” Kamerleden uit de Randstad hebben sowieso geen aandacht voor de regio. „Het gemiddelde Amsterdamse Kamerlid stelt weinig vragen over Zeeland.” Slechts een handjevol Zeeuwse volksvertegenwoordigers, onder wie Joba van den Berg (CDA) en Rutger Schonis (D66), vroeg regelmatig aandacht voor de provincie. Van den Berg stelde tussen in tussen 2017 en 2021 vier jaar tijd 39 Kamervragen over Zeeland, Schonis slechts tien.

Nu is een Kamerlid met een Zeeuwse achtergrond geen garantie voor aandacht. „Kijk naar PVV-Kamerlid Raymond de Roon uit Aardenburg. Die stelt nooit een vraag over Zeeland. Dus nee: je kunt niet simpel zeggen: stem op een Zeeuw en het komt goed. Maar hoe minder Zeeuwen je hebt, hoe kleiner de kans dat er eentje tussen zit die zich opwerpt als ambassadeur voor de regio.”

Dat Zeeland anoniem is op het Binnenhof, heeft volgens de onderzoeker nog een belangrijke oorzaak. Zeeland is in de wetenschap nauwelijks zichtbaar. In internationale databases worden slechts 1625 wetenschappelijke publicaties over Zeeland gevonden en dat is een fractie van de tienduizenden over Zuid- of Noord-Holland. „Een universiteit of wetenschappelijk onderzoek is essentieel om op de politieke kaart te komen staan. Wetenschap voedt beleid. Wat niet onderzocht wordt, belandt minder snel op de politieke agenda.” Zeeland hoort volgens Meijers bij de ‘ongeziene periferie’, regio’s die wel belangrijk zijn, maar die door anderen gezien worden als een gebied waar weinig gebeurt. „Zeeland is economisch heel belangrijk. Klein, maar belangrijk. In veel andere landen zou Zeeland, met deze economische cijfers, worden gezien als een kernregio. Dat het niet gebeurt, verbaast me en daar erger ik me aan.”

Dr. Evert Meijers, Universiteit Utrecht en Delta Climate Center
Meijers pleit voor meer zichtbaarheid en meer politieke zelfverzekerdheid. Hij verwijst naar het rapport Elke regio telt, waarin achtereenvolgende kabinetten erkennen dat het regio’s jarenlang heeft verwaarloosd. Volgens de Utrechtse onderzoeker (zijn roots liggen in Zeeland) is niet alleen Den Haag schuldig. Zeeland oogt volgens hem als een in zichzelf gekeerde provincie die te vaak zelf zaken wil oplossen. „Zeeuwen houden niet graag de hand op. Dat is een beetje de mentaliteit.”

Lichtpuntjes
Er zijn ook lichtpuntjes, constateert Meijers, bijvoorbeeld dat Zeeland een visie 2050 heeft geschreven en daarvoor lobbyt bij Kamerleden en ministers. „Hugo de Jonge weet hoe het werkt. Je ziet zijn strategie om zaken op de agenda te krijgen. Zeeland moet mensen uitnodigen om naar Zeeland te komen. Laat zien wat er gaande is, want men weet het niet. Er is concurrentie om aandacht tussen allerlei regio’s.” Zeeuwen hebben de neiging, concludeert Meijers, om juist bij verkiezingen niet massaal op Zeeuwse kandidaten te stemmen terwijl het de Friezen en de Limburgers wél lukt om via voorkeursstemmen regionale vertegenwoordigers in het parlement te krijgen. Zijn advies? „Stem op een Zeeuw.”

Oud-Kamerlid Joba van den Berg: ‘Ik stond voor Zeeland’
Tijdens haar 6,5 jaar in de Tweede Kamer groeide oud-CDA-Kamerlid Joba van den Berg uit tot een van de actiefste volksvertegenwoordigers. Tussen 2017 en 2021 stelde zij maar liefst 39 keer Kamervragen over Zeeland, de provincie waar ze bijna dertig jaar woonde. Dat ze niet in Zeeland is geboren, maakte volgens haar niets uit. „In de Kamer voelde ik echt: ik sta hier voor Zeeland.” Van den Berg had vooral de portefeuille gezondheidszorg onder haar hoede, maar Zeeland liep als een rode draad door haar werk. „Tijdens elk zomerreces deed ik een rondje langs lokale afdelingen. Dingen die speelden in de provincie, wilde ik onder de aandacht brengen.” Dat regionale oog was geen toeval. Binnen het CDA was het gebruikelijk dat elke provincie een eigen Kamerlid had of dat een Kamerlid extra lijntjes met een bepaalde regio kreeg, vertelt ze. „Als er ergens iets speelde, pakte je dat altijd samen op: de inhoudelijk woordvoerder én degene die uit de regio kwam. Dat deden we in Friesland, maar ook in Zeeland. Het is handig om korte lijnen te hebben.” Haar werkdag begon steevast met de app van de PZC en Omroep Zeeland. „Mijn eerste bronnen. Daarnaast kreeg ik signalen van CDA-leden, raadsleden, wethouders of Statenleden. Of mensen zeiden tegen me: in Sluis of Zierikzee speelt dit en dat.” Of het belangrijk is dat er Kamerleden uit een provincie in Den Haag zitten? „Dat moet u eigenlijk aan Zeeland zelf vragen”, zegt ze lachend. Maar dat het verschil maakt, betwijfelt ze niet. „Ik heb altijd gehoord dat het heel handig is om korte lijnen naar Den Haag te hebben.” Dat Den Haag Zeeland soms zou vergeten, bestrijdt ze. „Ik kreeg altijd serieuze antwoorden. Je moet wel doseren. Je kunt niet elke week Kamervragen stellen, ook al wilde ik graag dat er een tolvrije Westerscheldetunnel zou komen.” Of er nu voldoende aandacht is voor Zeeland, durft ze niet te zeggen. „Ik ben inmiddels twee jaar uit de Kamer. Over de huidige situatie kan ik geen oordeel geven.”

Tekst:
Ab van der Sluis, 6 december 2025, 16:00.

Foto’s :
– Om Zeeland onder de aandacht te brengen, is er elk jaar een Zeeuwse Dag in Den Haag. Inzet: Dr. Evert Meijers onderzocht hoe zichtbaar Zeeland is in politiek Den Haag. © Jos van Leeuwen / (inzet: Privéfoto).
– Joba van den Berg (CDA), destijds woonachtig in Goes, behoorde tot de meest actieve Kamerleden. © Jeroen Meuwsen